“อุ๊ช่วยแม่แอนดูแลนามูนมังนะ” เสียงแม่ แอนดังก้องเข้ามาในหัว “ค่ะ” คือคำตอบที่ให้ไป พร้อมกับคำถาม นามูนมังคืออาราย เหรอ ยืนเอ๋อตั้งแต่แม่แอนบอกคืนแรก เช้านี้ทำภาระกิจดูแลชุมชน ไม่ว่าจะจัดบูธ , ดูแล workshop อาหาร และ งานศิลป์ ส่วนเดอะแก๊งค์อาสาห้าสาวจากกทม. พากันแยกย้ายไปตามฐาน เช่น พะกอยวา , ขุนสถาน, สบปืน และดอยผาส้ม ระหว่างจัดบูธสาวน้อยตัวเล็กของบ้านโนนท่า เดินมาและบอกว่าหนูยังทำไม่เสร็จเลย บอร์ดแนะนำชุมชน แต่หนูต้องเข้าเรียนแล้ว รบกวนพี่ๆ ช่วยเขียนตามนี้นะ และแล้วก็ส่งสายตาอ้อนวอน อาสาที่เพิ่งรู้จักต่างมองหน้ากันและยิ้ม ใครเขียนสวยจัดไป สรุปหวยมาตกที่ฉัน เป็นการเขียนไทยที่ตั้งใจมว้ากกก ทั้งอ่านทำความเข้าใจและสรุป พร้อมคัดลายมือ มาดูอีกทีชื่นชมตัวเองฉันก็เขียนไทยสวยนะเนี่ย แต่ลายมือจริงยิ่งกว่าไก่เขี่ย ขอบคุณการเขียนและฟังทำให้รู้จักชุมชนนี้มากขึ้น ชุมชนนามูนมังตายาย บ้านโนนท่า อยู่ใน อ. พยัคฆภูมิพิสัย จ. มหาสารคาม มีพ่อทัย แม่อร และชาวบ้านในชุมชน เป็นผู้ประสานงาน มีสินค้าคือ ข้าวสาร ,ผ้าไหม ,ปลาส้ม มีวัดโพธิสว่างเป็นพื้นที่เรียนรู้ ที่นี่มีภูมิปัญญาชาวบ้านมากมาย ไม่ว่าจะเลี้ยงไหม ,ทอผ้า ,เปลี่ยนดินเอียด(เค็ม) ให้มาเพาะปลูกได้โดยใช้เกษตรอินทรีย์ ปลูกป่าสรรพยาแก้น้ำคำ คือการปลูกป่าสมุนไพรหลากหลายเพื่อฟื้นฟูบริเวณตานำ้ให้ใสสะอาด เพราะนำ้ที่นี่คือน้ำสีสนิม และดินมีรสเค็ม การเรียนรู้รอบนี้ เป็นการเติมความรู้สู่ชุมชนให้ชุมชนเปิดมุมมองกลับมาสำรวจ , หาคุณค่าและความหมายในตัวเอง ,วางหมุดหมาย และพูดคุยเดินหน้าต่อว่าจะพาชุมชนไปทางไหน แอบชื่นชม แม่อรและแม่ๆที่มาอบรม เป็นชุมชนที่เพิ่งเริ่มต้น แต่ความร่วมมือหลากหลายในพลังคนสี่ช่วงวัยทำให้สัญญากันว่าจะตามไปดูผลงานที่มหาสารคาม ( นั่นไง !! ฉันหาเรื่องร่อนตลอด) Workshop ที่นี่ใช้แนวทางอัพไซเคิลของเศษผ้านำมารังสรรค์ผลงาน งานนี้แม่จี๊ดอาสามาช่วยแม่อรโดยลากเพื่อนต้นมาช่วยสอนทำงานประดิษฐ์กระเป๋าใส่เศษเหรียญ ทึ่งกับฝีมือของต้น ผู้ชายจับจักรเย็บผ้า และแนวคิด ว่าเป็นการฝึกสติ การเปิดโอกาสให้ตัวเอง และ การชนะตัวเอง โดยดูได้จากฝีเข็มที่ปักลงไปที่ผ้า มาวิเคราะห์ฝีเข็มลายปักบนกระเป๋าตังค์ของฉันนั้นขึ้นๆล่องๆ ไม่อยู่กับที่ เค้าให้ปักด้านเดียวฉันก็ผ่าเหล่าทำสองด้าน ใช้เศษผ้า และเขียนลายเองบนผ้าและปัก ที่สุดของ ความภูมิใจๆ งานชิ้นเดียวในโลก facebook : Chanika Paisalrojanarat ย่อ

🌱 จากของเหลือทิ้ง สู่สินค้าสร้างมูลค่า ขับเคลื่อนเศรษฐกิจชุมชนด้วยแนวคิด เพิ่มมูลค่าจากวัสดุเหลือใช้ ขับเคลื่อนเศรษฐกิจชุมชนด้วยแนวคิด เพิ่มมูลค่าจากวัสดุเหลือใช้ ออกอากาศ รายการลุยข่าวเกษตร ช่อง 8 วันพฤหัสบดีที่ 16 กรกฎาคม 2569 https://youtu.be/hNK9Dsl6UWU?si=_6vV66fT8e70XAE4 ย่อ

ปักธงชาติโลกการ์ตูนอนิจินที่พรรณา เขาใหญ่

เราจะไม่เลิกชวนกันมา "พึ่งตน เพื่อชาติ" อาจารย์ยักษ์ตอกย้ำกับลูกศิษย์ว่า… "จากสภาวะวิกฤตโควิด เราเร่งสร้างพื้นที่แห่งนี้ เป็นที่เรียนรู้ เพื่อพัฒนาคน และต่อไปสิ่งที่โลกกำลังเจอ ไม่ใช่แค่วิกฤตเดียว แต่เป็นความเปลี่ยนแปลงที่เชื่อมโยงกันหมด ทั้งสภาพอากาศ ฝนจะรุนแรงขึ้น 7 เท่า และตกแช่ เกิดความแห้งแล้งยาวนาน 8 เดือน อาหารจะน่ากลัวมีแต่พิษ ยาจะหายาก จะแย่งกัน น้ำสะอาดจะหายาก เพราะน้ำระเหย ไปบนฟ้าแล้วไม่ตกลงมา เมื่อก่อนน้ำฝนเรากินได้ แต่เดี๋ยวนี้มนุษย์เราทำให้เกิดมลภาวะ จนน้ำบนอากาศก็กินไม่ได้ เศรษฐกิจพอเพียงกับโลกยุค Polycrisis เราต้องรวมตัวกันให้มาก ดิ้นรนพึ่งตนเอง พึ่งเจ้าของ และพัฒนาไปถึงขั้นก้าวหน้าช่วยเหลือคนอื่นให้ได้ นี่คือสิ่งสำคัญที่ ร.9 พระพันปี และ ร.10 พยายามสอน เราจะไม่เลิกชวนกันมา "พึ่งตน เพื่อชาติ" ถ้าใครเห็นด้วยก็มาช่วยกัน สืบทอดเป็นครู เราต้องเพียรทุ่มเทไป ไม่ท้อ และสร้าง “ครู คลัง ช่าง หมอ” เพราะการเปลี่ยนแปลงจะเกิดขึ้นไม่ได้ ถ้ามีเพียงคนเก่งที่ปลีกตัว อยู่ตัวคนเดียว ต้องเร่งรวมตัว ช่วยกันสร้างระบบชีวิต ช่วยกันทำให้มีดินดี มีอาหารฝังอยู่ใต้ดิน ในน้ำ บนอากาศ และสร้างป่าสรรพยา เรายังพอมีภูมิปัญญาเรื่องการรักษาตัวเองอยู่ รักษาไว้อย่าให้สูญหาย เพราะ รพ. เองก็เป็นหนี้สิน เราต้องเร่งพึ่งตัวเอง ดูแลสุขภาพให้ดี อย่าให้เป็นภาระผู้อื่น ก่อนตายขอให้ได้ทำงานไปจนตาย การมารวมตัวกันเป็นการเสริมสร้างกำลังใจกันและกัน เพื่อกลับไปทำงานให้กับแผ่นดิน โลกเปลี่ยนเร็วขึ้นทุกวัน บางความคิดของคนรุ่นเก่าอาจจะไม่ตรงตามยุคสมัย แต่ประสบการณ์ของคนรุ่นก่อนก็มีคุณค่า เป็นรากฐานสำคัญที่ควรรับฟัง ให้ท่องคาถาไว้ “สุสฺสูสํ ลภเต ปญฺญํ” ฟังด้วยดีย่อมเกิดปัญญา ขอให้ทุกคนมาสร้างบุญกิริยาวัตถุ ด้วยการช่วยเหลือผู้อื่น ขัดเกลาตนเอง ลดอัตตาตัวเองลง" คำอาจารย์ยักษ์ วันที่ 29 สิงหาคม 2569 ในช่วงกิจกรรมเคารพธงชาติ อารยแคมป์ บ้านศิษย์มีครู ณ ศูนย์เรียนรู้ศาสตร์พอเพียงพรรณา เขาใหญ่ ......... ส่งต่อคำครู เรียนรู้ ทบทวน เราเริ่มทำอะไรได้บ้างวันนี้ เมตตาต่อกัน ปลูกต้นไม้ เก็บเมล็ดพันธุ์ เรียนรู้สมุนไพร ดูแลสุขภาพตัวเอง คัดแยกขยะ หรือฝึกสื่อสารให้มีคุณค่า เริ่ม = รอด แอน กัลยารัตน์ 3 กันยายน 2569 #นักLiveสาระ #เรียนรู้จากคำครู #พึ่งพาตนเอง #อารยแคมป์ #บ้านศิษย์มีครู #แอนกัลยารัตน์ #ปูทะเลย์อารยอาสา https://www.facebook.com/share/p/1FCL8BuEd8/?mibextid=wwXIfr ย่อ

กิจกรรมสำรวจพื้นที่ชุมชนบางใบไม้ ระหว่างวันที่ 6-7 กันยายน 🌿🫶🏻

กกลังกา ไม้ประดับ มากคุณค่า ทั้งต้นและรากใช้ทำยาสมุนไพร และก้านใบใช้ทำหัตถกรรมเครื่องจักสานแบบต่างๆ ได้ด้วย สำหรับวิธีการขยายพันธุ์กลังกา เราสามารถขยายพันธุ์ได้หลายวิธี เช่น ขุดเหง้าในดิน หรือผ่าแยกกอแยกเหง้าในดินมาปลูกเป็นกอใหม่ และยังมีอีกวิธีหนึ่งที่ทำได้ง่าย คือ ตัดช่อใบกกมาชำในดินเลนแฉะ ๆ ปักให้โคนช่อใบจมลงหน้าดินสักเล็กน้อย จากนี้ไม่นานก็จะได้ต้นใหม่งอกขึ้นมา ดูตัวอย่างในภาพ ตัดช่อใบกก ให้มีก้านยาวสักเล็กน้อย เผื่อไว้สำหรับปักลงในดินเลน อีกภาพ ต้นกกใหม่งอกในไหดินเผา ที่เราเอาช่อใบกกมาปักชำไว้เมื่อเดือนก่อน อยากรู้ที่บ้านใครมีปลูกไว้บ้าง หรือเคยขยายพันธุ์ด้วยวิธีไหน แชร์มาบอกกันบ้างนะครับ ย่อ

เริ่มจากง่ายๆก็ได้เสบียงพอได้กิน พอได้แบ่งปัน "เดินทีละก้าว กินข้าวทีละคำ" #สร้างแห่งอาหาร #พึ่งพาตนเองและช่วยเหลือสังคม ย่อ

ททท.ทำทันที ๒ ก.ย ๖๙ กิจกรรมแบ่งปันกล้าพริก เมล็ดพันธุ์ แปลงนามูนมังตายายส่งต่อแปลงแม่แดง ปรับ ปลูกเปลี่ยนพื้นที่ดินเค็มปลูกผักสวนครัว ย่อ

๒ก.ย.๖๙ ททท.ทำทัน แปลงที่ ๒ แม่ดวง น้องมอส พื้นที่รอบบ้านอันน้อยนิดใช้ประโยชน์เต็มที่ปลูกของกินรอบบ้านหลังน้อย ที่อาศัยติดที่สาธารณะ หนองหมาเน่าพื้นที่ดินเค็ม๒๒ไร่ พิจารณาในทีมขอใช้พื้นที่รอบหนองเพื่อขุดปรับพื้นที่ทดลองแก้ปัญหาดินเค็มด้วยหลักกสิกรรมธรรมชาติ ย่อ

How do food systems and our everyday choices shape the lives of a community? . This question accompanied our Grade 7/4 (REIS) Active Citizen students throughout five days of field learning at Koh Phitak, Chumphon Province. It became a question that students carried with them as they walked through the village, listened to local residents, observed daily life, and reflected on the relationships between food, nature, and the people who depend on them. . Koh Phitak is a small coastal community where the sea, food forests, fisheries, local businesses, and community life are closely connected. Every meal, every fishing trip, and every season reflects the relationship between natural resources and the livelihoods of local people. For our students, this community became a living classroom where knowledge emerged through observation, conversation, and shared experiences. . Throughout the field study, students stayed with homestay families, learned from fishermen, spoke with community leaders, entrepreneurs, and local residents, and experienced everyday life from the perspective of the people who call Koh Phitak. Each conversation revealed different experiences, concerns, and hopes for the future of the community. Students gradually began to recognize that food is connected to many people whose work often remains unseen by those who simply consume it. . During the week, students explored fishing grounds, food forests, local businesses, community enterprises, and coastal ecosystems. They documented their learning through interviews, community mapping, resource mapping, photo essay storytelling, and daily reflection. As they gathered information, they continued asking questions that guided their inquiry. . - How do changing seasons affect fishing? - Which foods come directly from the island, and which depend on transportation from the mainland? - How do tourism and changing consumer behavior influence local livelihoods? - How are community members responding to environmental changes that affect marine resources? . These questions encouraged students to look beyond individual places or activities and examine the relationships that connect them. A fishing boat was connected to weather and tides. A seafood meal was connected to the health of marine ecosystems. Local businesses were connected to visitors, transportation, and the economy. Every observation helped students understand that food systems are built through relationships among people, natural resources, local knowledge, and everyday decisions. . One of the important moments of the field study took place during the community exhibition. Students shared what they had observed and listened carefully to responses from community members. These conversations encouraged them to reconsider their own interpretations, appreciate perspectives different from their own, and understand that learning continues through dialogue with others. . Throughout their time on the island, students also experienced a way of life shaped by cooperation and mutual support. Families, neighbors, and community members contributed to one another through daily work, shared responsibilities, and collective care for their natural environment. These experiences invited students to reflect on the communities they themselves belong to and the relationships that sustain everyday life. . Returning to school, students brought back field notes, photographs, interviews, and maps. More importantly, they returned with new questions about the connections between people, food, and nature, and about the responsibilities that accompany their own choices as consumers and members of society. They began to recognize that everyday decisions—what we eat, where our food comes from, how resources are used, and how communities are supported—are all connected to the wellbeing of people and the environment. . Field learning at Koh Phitak was therefore not simply an opportunity to study a coastal community. It became a process of learning to observe carefully, listen respectfully, ask meaningful questions, and develop a deeper understanding of the relationships that shape the world around us. These experiences continue to inform students’ thinking as they return to the classroom and carry their learning forward into future inquiries and actions. . We would like to express our sincere gratitude to the people of Koh Phitak for welcoming our students with generosity, sharing their knowledge, opening their homes, and allowing learning to emerge through genuine relationships. Their partnership has contributed greatly to an educational experience that will continue to inspire curiosity, responsibility, and thoughtful action in the years ahead. . ✍️Mr.Victor Bambrzak - Teacher of Active Citizen Studio . #RoongAroon #KohPhiTak #Chumphon #ActiveCitizenStudio #CommunityBasedLearning #FoodSystems #NaturalResources #RoongAroonEnglishForIntegratedStudies #REIS ย่อ

🌳เมื่อการเรียนรู้ เป็นส่วนสำคัญในการขับเคลื่อนชุมชน . เมื่อวันที่ 29 มิถุนายน ถึงวันที่ 4 กรกฎาคมที่ผ่านมา Active Citizen Studio ชั้น ม.3/2 ได้นำนักเรียนลงพื้นที่ศึกษาภาคสนาม ณ บ้านขุนสถาน ตำบลสันทะ อำเภอนาน้อย จังหวัดน่าน เพื่อทำความรู้จักชุมชน อันเป็นส่วนหนึ่งของกระบวนการทำงานที่จะหาทางร่วมมือกับชุมชนในการขับเคลื่อนทรัพยากรป่าต้นน้ำให้ยั่งยืนร่วมกันในฐานะคนดอยต้นน้ำ และคนกรุงปลายน้ำ . วันแรกของการสำรวจชุมชน นักเรียนกระจายกันออกไปในหมู่บ้าน เคาะประตู แนะนำตัว ทำความรู้จักผู้คนในชุมชน และใช้ศิลปะในการเข้าหาชุมชนกันอย่างสุดฝีมือ จนนักเรียนกล้าที่จะเข้าไปตามแต่ละบ้าน และได้ไปพบว่าบ้านหลังหนึ่งกำลังทำพิธีกรรม “อัวเน้ง” พิธีกรรมเรียกขวัญตามความเชื่อของกลุ่มชาติพันธุ์ม้ง . บรรยากาศในบ้านหลังนั้นมีร่างทรงถูกคลุมหน้าด้วยผ้าดำ นั่งตัวสั่นพร้อมพึมพำคาถาบางอย่าง ขณะที่คนด้านหลังกำลังเชือดหมูเป็น ๆ ผู้คนที่เข้าร่วมพิธีกำลังเคร่งขรึม เสียงร้องของหมู และกลุ่มควันธูปลอยคละคลุ้งอยู่ทั่วบริเวณ ในภาพนั้นนักเรียนเล่าให้ครูฟังว่า “เหมือนอยู่ในหนังเลยครู” จากจุดนั้นเองทำให้นักเรียนเริ่มตั้งคำถาม และสนใจอยากเรียนรู้ความเป็นชาติพันธุ์ม้ง จนนำมาสู่การวิเคราะห์ชุมชน . และตั้งหัวข้อศึกษาจนได้โครงงานรวบรวมภูมิปัญญาชุมชนออกมา 5 หัวข้อ ได้แก่ ภูมิปัญญาการปักผ้า การทำอาหารพื้นถิ่น การเกษตรบนพื้นที่สูง ความเชื่อ และอีกหนึ่งหัวข้อที่นักเรียนศึกษา จากนั้นจึงใช้วันต่อ ๆ มาในการรวบรวมข้อมูล ลงมือทำงาน และสำรวจชุมชนด้วยความอยากรู้ อยากเข้าใจกันอย่างสนุกสนาน . การเรียนรู้ของนักเรียนเป็นส่วนหนึ่งที่จะทำให้ชุมชนกลับมามองเห็นภูมิปัญญาที่ชุมชนมี และเกิดความภาคภูมิใจในความเป็นชาติพันธุ์ม้ง พร้อมทั้งกลับมาย้อนมองถึงวิถีต่าง ๆ ที่จะทำให้ชุมชน ภูมิปัญญา และทรัพยากรยังคงอยู่ได้อย่างยั่งยืน ในกระบวนการหลังจากนี้ นักเรียนจะรวบรวมข้อมูลเป็นหนังสือ เพื่อส่งต่อให้ชุมชน และเป็นส่วนหนึ่งในการขับเคลื่อนชุมชน เพื่อหาแนวทางร่วมมือทำงานกันในภาคเรียนต่อไป . ✍เขียนโดย ‘ครูอัฐ’ อัฐนันท์ ศานติวรานนท์ . #โรงเรียนรุ่งอรุณ #RoongAroonSchool #MatthayomRoongAroon #ActiveCitizenStudio #นักขับเคลือนชุมชน ย่อ

เพราะอาหารไม่ใช่แค่สิ่งที่เรากิน แต่คือเรื่องราว ความสัมพันธ์ของดิน น้ำ ป่า ภูมิปัญญา และผู้คน . "ปลาอังเกยนึ่งมะนาวที่เรากินหมดภายในไม่กี่นาที ทำให้ผมนึกถึงตอนที่นั่งตกปลาอยู่กลางทะเลเกือบชั่วโมง แต่ไม่ได้ปลาสักตัว ทั้งที่ตรงนั้นเป็นแนวปะการัง แหล่งปลาอังเกย ปลาเก๋า ปลามง... ลุงหนุ่มกับลุงหมา ชาวประมงพื้นบ้านอ่าวยอ บอกว่า ทะเลยังไม่ฟื้นตัวจากปรากฏการณ์ปลาตายน้ำแดง ทำให้ผมเพิ่งเข้าใจว่า ปลาในจานไม่ได้มาจากทะเลอย่างเดียว แต่มาจากความรู้เรื่องลม คลื่น แหล่งปลา และความอดทนของชาวประมงที่ต้องลุ้นทุกวันว่าจะมีปลากลับมาหรือไม่ กว่าจะได้อาหารทะเลหนึ่งจาน มันยากกว่าที่คิด" — พัฒพัชญ์ สวัสดิ์เมธากุล (ตะนาว) นักเรียนชั้น ม.1/2 . นี่คือหนึ่งในเสียงสะท้อนหลังการศึกษาภาคสนาม 5 วัน 4 คืน ของหน่วยวิชา Active Citizen : นักขับเคลื่อนสังคม ณ ชุมชนทุ่งวัวแล่น จังหวัดชุมพร . ก่อนออกเดินทาง นักเรียนเตรียม ข้อมูลพื้นฐาน ในสมุดภาคสนาม ไม่ได้ทำเพื่อ "คำตอบ" แต่ร่วมกันตั้ง คำถาม แปะบน Inquiry Board “อาหารของชุมชนเริ่มต้นจากที่ไหน ใครเกี่ยวข้องกับอาหารหนึ่งจาน ทำไมจึงเกิดแพลงก์ตอนบลูมและปลาตายน้ำแดง ชาวประมงต้องรู้อะไรบ้าง สวนสมรมคืออะไร และเราอยู่ตรงไหนของระบบอาหารนี้” - คำถามเหล่านี้กลายเป็นเข็มทิศของการเรียนรู้ตลอดห้าวัน . การเรียนรู้เริ่มต้นจากการมองเห็น "ภาพใหญ่" จากมุมสูงบนเขาดินสอ ก่อนเชื่อมโยงภูเขา เกาะ อ่าว ชายหาด ป่าชายเลน สวน และชุมชนเข้าด้วยกัน จนเริ่มตั้งคำถามต่อว่า ภูมิประเทศกำหนดวิถีชีวิตและอาหารของผู้คนอย่างไร จากนั้นการตามรอยก็เริ่มต้นขึ้นบนโต๊ะอาหาร ที่ ชุมพรคาบาน่า พี่ภีม (ศิษย์เก่ารุ่งอรุณ RA19) ตั้งคำถามชวนน้อง ๆ คิดว่า "เรารู้ที่มาของอาหารที่เรากินหรือยัง?" "ถ้ารู้แค่ว่าปลามาจากทะเล ยังไม่พอ ลองคิดต่อว่า ตอนนี้ทะเลเป็นอย่างไรและกว่าจะมาเป็นอาหารจานนี้ ผ่านมือใครบ้าง" . จากนั้นนักเรียนจึงออกเรือกับชาวประมง เดินขึ้นควนเข้าสวนสมรม เก็บใบเหลียง ทำอาหารกับกลุ่มประมงพื้นบ้านอ่าวยอ เรียนรู้การฟื้นฟูทะเลผ่านธนาคารปู ซั้งปลา และการจัดการทรัพยากรของชุมชน . ทุกเย็น นักเรียนจะเดินพูดคุยกับผู้คนตามบ้าน ร้านค้า รีสอร์ต และคนที่พบตามชายหาด ข้อมูลที่ได้ค่อย ๆ กลายเป็นแผนที่เดินดิน ผังทรัพยากร แผนที่คนดี และปฏิทินฤดูกิน ระหว่างนั้น นักเรียนเริ่มเห็นว่าอาหารหนึ่งจานเชื่อมโยงธรรมชาติ ผู้คน ภูมิปัญญา เศรษฐกิจ และสิ่งแวดล้อมเข้าด้วยกัน . นักเรียนคนหนึ่งสะท้อนว่า "เมื่อก่อนหนูตัดผักส่วนที่ไม่สวยทิ้ง แต่พอเห็นป้าราตรีใช้ใบเหลียงทุกส่วน ทั้งผัด ยำ และชุบแป้งทอด หนูจึงรู้ว่าของที่เราเคยมองว่าใช้ไม่ได้ ยังมีคุณค่า ถ้าเราเห็นประโยชน์ของมัน ต่อไปหนูจะใช้วัตถุดิบให้คุ้มค่ามากขึ้น" – ปรรณรัสสร ราชายนต์ ‘กัตจัง’ . อีกคนสะท้อนว่า "หนูเคยคิดว่าทะเลใส ชายหาดสวยเพราะธรรมชาติ แต่พอเห็นอาสาสมัครในชุมชนออกมาเก็บขยะทุกเช้า จึงรู้ว่าความสวยไม่ได้เกิดขึ้นเอง มีคนคอยดูแลอยู่เบื้องหลังทุกวัน" - บุณิกา ศิริธีราเจษฎ์ บุ้งกี๋’ . หลังจากพูดคุยกับชาวประมง เจ้าของร้านอาหาร คนดูแลชายหาด และชาวบ้านหลายคน เด็ก ๆ เริ่มถามตัวเองว่า "แล้วเราอยู่ตรงไหนของเรื่องนี้ และเราจะทำอะไรได้บ้าง?" . "พอเห็นที่มาของอาหาร หนูจึงเข้าใจว่า ถ้าทะเลเสื่อมโทรม ชาวประมงหาปลาไม่ได้ ก็ไม่ได้กระทบแค่คนจับปลา แต่กระทบร้านอาหารและคนกินอย่างเราด้วย เพราะเราทุกคนอยู่ในระบบอาหารเดียวกัน และการเลือกกินหรือการทิ้งขยะของเรา ก็ส่งผลต่อจุดเริ่มต้นของอาหารเหมือนกัน" — มารีย์ ฉันทวานิช (เลอลุ) . วันสุดท้าย นักเรียนชวนคนในชุมชน ร่วมชมนิทรรศการภาพเล่าเรื่อง แผนผังทรัพยากร ปฏิทินฤดูกิน และคนในชุมชนช่วยกันเติม ต้นทุนและความท้าทายของชุมชน ทั้งคนดี ของดี อาหารดี และสถานที่ที่นักเรียนควรรู้จัก พร้อมตอบคำถามว่า "อีกหนึ่งปีข้างหน้า อยากเห็นทุ่งวัวแล่นเป็นอย่างไร และวันนี้เรากำลังทำอะไรเพื่อไปถึงอนาคตแบบนั้น" . ระหว่างการพูดคุย นักเรียนได้ยินเรื่องที่ไม่เคยรู้จักมาก่อน ทั้ง Land Bridge ประมงพาณิชย์ ขยะมรสุม คำเหล่านี้ทำให้นักเรียนเข้าใจว่า การเปลี่ยนแปลงของชุมชนไม่ได้มีเพียงเรื่องอาหารหรือสิ่งแวดล้อม หากยังเกี่ยวข้องกับเศรษฐกิจ ได้นโยบาย การพัฒนา และการตัดสินใจของผู้คนอีกมากมาย เรื่องเหล่านี้กลายเป็นคำถามใหม่ที่นักเรียนจะกลับไปค้นหาต่อ . ตลอดห้าวันที่ชุมพร นักเรียนอาจไม่ได้จำชื่อปลาทุกชนิด หรือขั้นตอนการทำธนาคารปู ซั้งปลาได้ทั้งหมด แต่ได้เรียนรู้จากประสบการณ์จริง ได้ตั้งคำถาม ได้ลงมือทำ ได้รับฟัง ได้ใช้ชีวิตร่วมกับชุมชน ได้เรียนรู้สิ่งดีดี ใจดีดีและสิ่งที่ชุมชนกำลังเผชิญ และเห็นว่าตนเองอยู่ในระบบอาหาร อาหารหนึ่งจานต้องมีต้นทุนทางธรรมชาติ อาศัยผู้คนมากมายกว่าจะมาถึงโต๊ะอาหาร และทุกการเลือกของเรา ก็ย้อนกลับไปส่งผลต่อผู้คนเหล่านั้นเช่นกัน . เพราะอาหารไม่ใช่แค่สิ่งที่เรากิน แต่คือเรื่องราว ความสัมพันธ์ของดิน น้ำ ป่า ภูมิปัญญา และผู้คน 🙏ขอขอบคุณ ชุมพรคาบาน่า พ่อวริสร แม่บี พี่ภูมิและพี่ภีม RA19 ป้าเล็ก ลุงตรี 🙏ขอขอบคุณ กลุ่มประมงเรือเล็กบ้านอ่าวยอ ลุงหมา ลุงหนุ่ม ป้าราตรี ป้ามาลัย พี่กิ๊ก พี่เกรท พี่นุ๊ก 🙏ขอขอบคุณ สารวัตรกำนันชุมชนทุ่งวัวแล่น ลุงเอ็ม พี่เอิน พี่ออย 🙏ชาวบ้านในชุมชนทุ่งวัวแล่นที่เราไปสัมภาษณ์ อาทิ ป้าภา ร้านอาหารจานอร่อย พี่เวลเจ้าของร้านและไร่กาแฟ ที่ให้พื้นที่ ให้โอกาส ให้ประสบการณ์ ให้เรื่องราว ให้การดูแลใส่ใจ ให้ข้อคิด ให้แรงบันดาลใจและให้นักเรียนรุ่งอรุณได้มีส่วนร่วมในการขับเคลื่อนสังคม กับชุมชนทุ่งวัวแล่น จังหวัดชุมพร . 📷ครูอันนุวา ลอเด็ง (ครูอัน) | ครูระพีภัทร์ ผลาสิริสิทธิ์ (ครูเซฟ) ✍️ครูธิดารัตน์ ฮงสวัสดิ์ (ครูกิ๊บ) - ครูประจำ Active Citizen . #RoongAroon #MatthayomRoongAroon #CommunityBasedLearning #CBL #Project #ActiveCitizen #หาดทุ่งวัวแล่น #อ่าวยอ #ชุมพร #LandBridge #NaturalResource ย่อ