อารยทริป เพื่อเรียนรู้การจัดการน้ำบนพื้นที่สูง

อารยธามครั้งนี้ จะพาเพื่อนๆ ไปสัมผัสกับบรรยากาศภายในกิจกรรมการเรียนรู้ การทำแท็งค์น้ำยักษ์ไม้ไผ่ ที่นำภูมิปัญญาโบราณมาประยุกต์ใช้ โดยปรับเปลี่ยนโครงสร้างของวัสดุหลักจากเหล็ก มาใช้วัสดุธรรมชาติที่สามารถหาได้ภายในท้องถิ่น นั่นก็คือ ไม้ไผ่ เป็นการลดต้นทุนในการสร้าง แต่คุณภาพยังใช้ได้ดีเช่นเดิม แถมชาวบ้านสามารถร่วมด้วยช่วยกันสร้างแหล่งน้ำภายในชุมชนได้เองอีกด้วย

การสร้างแท็งค์น้ำยักษ์รอบนี้ ผู้ร่วมอารยทริปของเรายกขบวนกันขึ้นไปที่ "สวนแสงเพชร" ต.แม่ยาว อ.เมือง จ.เชียงราย มรดกชิ้นสุดท้ายของคุณตา ที่ตั้งใจเก็บและและส่งต่อพื้นที่นี้ให้หลานชาย สุรยุทธ์ ผึ่งผดุง (เพชร) ช่วยฟื้นฟูดูแลรักษา

เพชรผู้นำกลุ่มเยาวชนห้วยขม "ทีทอคี" ได้ชักชวนเยาวชนรุ่นใหม่ไฟแรงและชาวบ้านในชุมชนที่สนใจ มารวมตัวกัน ร่วมเรียนรู้ไปพร้อมๆ กับลงมือทำแท็งค์น้ำยักษ์ ซึ่งนำทัพสร้างโดย แม่กุล ปัญญาวงศ์ แม่ทัพแห่งศูนย์กสิกรรมธรรมชาติชุมชนต้นน้ำน่าน ผู้เดินตามศาสตร์พระราชาอย่างไม่เคยท้อถอย เพื่อการฟื้นฟูป่าต้นน้ำน่านมานานร่วม 10 ปี พร้อมทีมสบปืน ลุงดุงและพี่มิตร ศิษย์ก้นกุฏิของแม่กุล ที่ศรัทธาในศาสตร์พระราชา เฉกเช่นครูของพวกเขา

การสร้างแท็งค์น้ำยักษ์ในครั้งนี้ ก็เพื่อบริหารจัดการน้ำในพื้นที่แปลงตัวอย่างตามหลักกสิกรรมธรรมชาติ เพื่อกักเก็บน้ำให้มีใช้ได้อย่างยั่งยืน ตามพระราชดำรัส ของในหลวงรัชกาลที่ 9 ได้พระราชทานไว้ เมื่อวันที่ 17 มีนาคม 2529 ความว่า ...

"... หลักสำคัญว่า ต้องมีน้ำ น้ำบริโภคและน้ำใช้ น้ำเพื่อการเพาะปลูก เพราะชีวิตอยู่ที่นั่น ถ้ามีน้ำ คนอยู่ได้ ถ้าไม่มีน้ำ คนอยู่ไม่ได้ ไม่มีไฟฟ้า คนอยู่ได้ แต่ถ้ามีไฟฟ้า ไม่มีน้ำ คนอยู่ไม่ได้ ..."

แม่ทัพกุลและทีมงานของเรา ได้มีการเตรียมการล่วงหน้าอยู่กว่า 2 เดือน เป็นการพูดคุยรายละเอียดของการทำงานทั้งหมด รวมถึงการคำนวณขนาดของแท็งค์และปริมาตรน้ำที่จะกักเก็บไว้ได้ การเตรียมวัสดุอุปกรณ์ทุกอย่างให้พร้อมก่อนวันเริ่มกิจกรรม เพื่อเมื่อมาอยู่หน้างาน ทุกคนจะได้แบ่งหน้าที่งานและทำงานได้อย่างต่อเนื่อง

สรุปรายละเอียดหลักในการทำมีอยู่ 3 ขั้นตอน หลังจากได้ขุดหลุมลึกตามการคำนวณเรียบร้อยแล้ว

1. ทำโครงสร้างก้นแท็งค์ เพื่อให้ฐานแข็งแรง โดยการสานไม้ไผ่ให้ทั่วบริเวณก้นหลุม จากนั้นเทปูนซีเมนต์แล้วปล่อยให้แห้ง

2. ทำโครงสร้างรอบแท็งค์ เพื่อเป็นโครงสร้างรองรับน้ำ โดยการสานไม้ไผ่แนวสูง เป็นวงกลมรอบแท็งค์

3. ฉาบโครงสร้างที่สานเรียบร้อยแล้วด้วยปูนซีเมนต์ทั้งด้านในและด้านนอกไม้ไผ่ เพื่อความแข็งแรง รอปูนแห้ง แล้วขัดมันเก็บความเรียบร้อยของแท็งค์

อารยทริปรอบนี้ ถือเป็นการร่วมเรียนรู้ของกลุ่มเยาวชนคนรุ่นใหม่ ที่เราหวังพึ่งพาให้พวกเขาสามารถนำความรู้และภูมิปัญญาโบราณเหล่านี้ ไปขยายผลต่อในวงกว้าง เพื่อการบริหารการจัดการน้ำในพื้นที่สูง ที่พวกเขาอยู่ได้อย่างมีประสิทธิภาพและประสิทธิผล นอกจากกักเก็บน้ำและมีน้ำใช้อย่างยั่งยืนในวิถีตามหลักกสิกรรมธรรมชาติแล้ว ยังเป็นการปกป้องฟื้นฟูระบบนิเวศน์ในพื้นที่รอบๆ บริเวณนั้นอีกด้วย

ทริปหน้า อารยธามจะพาเพื่อนๆ ไปที่ไหน รอติดตามนะคะ

เรื่อง : ณฐ๑

ภาพ : ทีมงาน+ทีมสื่ออารยธาม