4227-178810092815391

🌳 คน ป่า เมือง : นักเรียนเรียนรู้อะไรจากชุมชนป่าต้นน้ำบ้านเวียคะดี้ #ภาคสนามเวียคะดี้ #ขับเคลื่อนชุมชน . ระหว่างวันที่ 18–22 มิถุนายน 2569 นักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 2/4 โรงเรียนรุ่งอรุณ ลงพื้นที่ศึกษาภาคสนาม ณ ชุมชนบ้านเวียคะดี้ ตำบลหนองลู อำเภอสังขละบุรี จังหวัดกาญจนบุรี ในหน่วยการเรียนรู้ร่วมของ Active Citizen Studio, Finance Literacy Studio และ Life Decode Studio ภายใต้หัวข้อ “คน ป่า เมือง” . ภาคสนามครั้งนี้เริ่มต้นจากคำถามว่า “คน ป่า และเมือง มีความสัมพันธ์กันอย่างไร?” นักเรียนจึงเดินทางไปศึกษาชุมชนป่าต้นน้ำ เพื่อทำความเข้าใจต้นทุนของพื้นที่ ทั้งทรัพยากรธรรมชาติ ประวัติศาสตร์ วิถีชีวิต วัฒนธรรม และการประกอบอาชีพของชาวกะเหรี่ยงโปว์ ก่อนนำข้อมูลไปใช้ในการเรียนรู้และการทำงานร่วมกับชุมชนตลอดปีการศึกษา . บ้านเวียคะดี้ตั้งอยู่ท่ามกลางพื้นที่ป่าของอุทยานแห่งชาติทองผาภูมิ เป็นชุมชนที่ผู้คนหลายชาติพันธุ์อาศัยอยู่ร่วมกัน ทั้งกะเหรี่ยงโปว์ มอญ พม่า และละว้า นักเรียนได้พูดคุยกับลุงแดง ปราชญ์ชุมชน อาจารย์ยอห์น ศิษยาภิบาลประจำคริสตจักร รวมถึงชาวบ้านอีกหลายคน เพื่อศึกษาประวัติการก่อตั้งหมู่บ้าน การเปลี่ยนแปลงของพื้นที่ และผลกระทบที่เกิดขึ้นหลังการประกาศเขตอุทยานแห่งชาติ ซึ่งทำให้การทำไร่หมุนเวียนและประเพณีที่เกี่ยวข้องกับข้าวไร่ค่อย ๆ เปลี่ยนแปลงไป . จากการพูดคุย นักเรียนพบว่าป่ายังคงเป็นทรัพยากรสำคัญของชุมชน ทั้งในด้านอาหาร น้ำ การประกอบอาชีพ และวัฒนธรรม หลายครอบครัวยังคงใช้ทรัพยากรจากป่าอย่างเหมาะสม พร้อมกับร่วมกันดูแลพื้นที่ป่าต้นน้ำที่ทุกคนใช้ประโยชน์ร่วมกัน . การเรียนรู้ไม่ได้หยุดอยู่ที่การรับฟัง นักเรียนได้ลงมือศึกษาวิถีชีวิตของชุมชนผ่านการทำกิจกรรมร่วมกับชาวบ้าน ทั้งการทอผ้ากะเหรี่ยง การทำไม้กวาดดอกหญ้า และการแปรรูปอาหารพื้นถิ่น นักเรียนได้เห็นว่าภูมิปัญญาแต่ละด้านสัมพันธ์กับการดำรงชีวิตและการสร้างรายได้ของครอบครัว . “ป้าดาทอผ้ามานานหลายปี เพราะต้องการสร้างรายได้และส่งลูกเรียน แม้จะเคยพบปัญหาในการทอลาย แต่ก็เรียนรู้จากผู้มีประสบการณ์จนพัฒนาฝีมือได้” - ภู . “Karen Food รับซื้อผลผลิตจากชาวบ้านมาแปรรูปเป็นอาหารสำเร็จรูป ทำให้คนในชุมชนมีช่องทางสร้างรายได้จากวัตถุดิบที่ปลูกในพื้นที่” - กราแต็ง . อีกกิจกรรมสำคัญคือการศึกษาป่าชุมชน นักเรียนร่วมกับชาวบ้าน เยาวชน และเจ้าหน้าที่ในพื้นที่ ปลูกต้นตะเคียนและต้นยางนา สร้างฝายชะลอน้ำ และสำรวจการกักเก็บคาร์บอนของต้นไม้ในป่า เพื่อทำความเข้าใจว่าป่าต้นน้ำมีบทบาทต่อการรักษาความชุ่มชื้นของพื้นที่ การกักเก็บคาร์บอน และการดำรงชีวิตของผู้คนอย่างไร . ระหว่างการเดินป่า นักเรียนยังได้เห็นการทำงานร่วมกันของชาวบ้าน หน่วยพิทักษ์ป่า องค์การบริหารส่วนตำบล และเยาวชนในพื้นที่ ที่ช่วยกันดูแลทรัพยากรธรรมชาติอย่างต่อเนื่อง ทำให้เข้าใจว่าการอนุรักษ์ป่าเกิดจากความร่วมมือของหลายฝ่าย . เมื่อรวบรวมข้อมูลจากการลงพื้นที่ นักเรียนช่วยกันสังเคราะห์ต้นทุนของบ้านเวียคะดี้ผ่านกรอบ Power of Place ทั้งด้านภูมิศาสตร์ ประวัติศาสตร์ วัฒนธรรม การศึกษา เศรษฐกิจ และทรัพยากรธรรมชาติ ก่อนนำข้อมูลไปจัดทำ แผนที่คนดี เพื่อบันทึกเรื่องราวของบุคคลที่มีบทบาทในการดูแลและพัฒนาชุมชน . ในวันสุดท้าย นักเรียนจัดนิทรรศการแผนที่คนดี และร่วมวงเสวนากับตัวแทนชุมชน เพื่อแลกเปลี่ยนความคิดเห็นเกี่ยวกับการทำงานร่วมกันในอนาคต ข้อมูลและข้อเสนอแนะจากชาวบ้านกลายเป็นฐานสำคัญสำหรับการเรียนรู้ของนักเรียนในลำดับต่อไป . “ลุงแดงบอกว่า ถ้าชาวกะเหรี่ยงอยู่ที่ไหน ที่นั่นจะมีป่าเสมอ เพราะชาวกะเหรี่ยงพึ่งพาป่าและช่วยกันดูแลป่า ทั้งการปลูกป่า การทำแนวกันไฟ และการใช้ทรัพยากรอย่างเหมาะสม ขณะเดียวกัน คนในชุมชนก็อยากเห็นคนรุ่นใหม่กลับมาสืบทอดอาชีพ ภาษา และวัฒนธรรมของชุมชนต่อไป” — ฟากฟ้า . สะท้อนการเรียนรู้จากนักเรียน . เอมิจัง - “การลงพื้นที่ครั้งนี้ทำให้หนูได้เห็นผู้คนและสภาพแวดล้อมที่แตกต่างจากกรุงเทพฯ อาชีพของคนในชุมชนเกิดจากทรัพยากรที่มีอยู่ในพื้นที่ ทั้งป่า ที่นา และแหล่งน้ำ ซึ่งยังเป็นต้นทุนสำคัญในการสร้างรายได้และการท่องเที่ยว ทำให้หนูเข้าใจว่าวิถีชีวิตของชุมชนสัมพันธ์กับสภาพพื้นที่อย่างมาก” . กราแต็ง - “ผมได้เรียนรู้ว่าอาหารพื้นถิ่นสามารถพัฒนาต่อยอดเป็นผลิตภัณฑ์ของชุมชนได้ การแปรรูปอาหารช่วยเพิ่มมูลค่าให้ผลผลิต และยังสร้างรายได้ให้กับคนในพื้นที่ผ่านการรับซื้อวัตถุดิบจากชาวบ้าน” . ภู - “การพูดคุยกับป้าดาทำให้ผมเห็นว่าภูมิปัญญาเกิดจากการฝึกฝนและการเรียนรู้อย่างต่อเนื่อง การทอผ้าจึงไม่ได้เป็นเพียงอาชีพ แต่ยังเป็นความรู้ที่ส่งต่อจากคนรุ่นหนึ่งไปสู่อีกรุ่นหนึ่ง” . การศึกษาภาคสนามครั้งนี้ทำให้นักเรียนเห็นว่าชุมชนบ้านเวียคะดี้มีต้นทุนทั้งด้านทรัพยากรธรรมชาติ ผู้คน ภูมิปัญญา และวัฒนธรรมที่สัมพันธ์กัน การทำความเข้าใจข้อมูลเหล่านี้เป็นพื้นฐานสำคัญก่อนการออกแบบโครงงานและการทำงานร่วมกับชุมชนตลอดปีการศึกษา เพราะการขับเคลื่อนชุมชนจำเป็นต้องเริ่มจากการศึกษาพื้นที่ รับฟังผู้คน และเข้าใจบริบทของชุมชนจากข้อมูลและประสบการณ์ที่ได้เรียนรู้ร่วมกัน . ✍️ ครูบุญญรัชฎ์ สาลี (ครูเฉิม) - ครูประจำ Active Citizen Studio . #ActiveCitizenStudio #FinanceLiteracyStudio #LifeDecodeStudio #คนป่าเมือง #บ้านเวียคะดี้ #สังขละบุรี #กาญจนบุรี #RoongAroonSchool #MatthayomRoongAroon #CommunityBasedLearning #CBL #สถาบันรุ่งอรุณขับเคลื่อนสังคม