4096-178789305876522

การสร้างฝายชะลอน้ำบ้านสบปืน จ.น่าน "ฝายไม่ใช่เขื่อน แต่คือเพื่อนที่ช่วยประคองน้ำ ให้ดินได้ดื่ม ให้ป่าได้ตื่น" ฝายชะลอน้ำ / Check Dam * ฝายที่สร้างผิดที่ : คือ ฝายทำลายชีวิต * ฝายแต่ละชนิดมีหน้าที่ต่างกัน : ถ้าหากใช้ผิดรูปแบบ ผิดสถานที่ อาจก่อให้เกิดผลเสียมากกว่าผลดี * ส่วนฝายมีชีวิต : คือฝายที่ "สลายได้ตามกาลเวลา" ผุพังไปตามธรรมชาติโดยไม่ทิ้งรอยแผลหรือกลายเป็นโบราณสถานถาวร ในอีกทางคือสร้างสิ่งมีชีวิตให้กลับมา จากห้วยแห้งหรือห้วยตายบนที่สูงชัน * ฝายเป็นเครื่องทุ่นแรงให้ธรรมชาติ : ฝายคือตัวเร่งความชุ่มชื้นให้กลับมาเร็วขึ้น เหมาะสำหรับพื้นที่วิกฤตที่ธรรมชาติไม่สามารถฟื้นฟูตัวเองได้ง่ายๆ * เป็นฝายที่ทำได้เอง ไม่ต้องรองบประมาณ : ใช้วัสดุธรรมชาติที่ใกล้ตัวหาง่ายไม่สิ้นเปลือง : เช่น ไม้ไผ่ , ไม้ล่ำ(ไม้เนื้อแข็ง) , ซังข้าวโพด, เศษไม้, ใบไม้, ดิน , หิน ,ทราย ไม่ต้องลงทุนแบกปูน หรือ กระสอบทราย จากข้างนอกมาทำ * ฝายที่ทำลายชีวิต : คือฝายที่สร้างในที่มีน้ำไหลตลอดเวลา ฝายที่ทำให้น้ำนิ่ง O2น้อยลง สิ่งมีชิวิต ต่างๆก็จะกระทบเป็นลูกโซ่ และอาจขวางทางเดินปลาในฤดูวางไข่ * หัวใจและหน้าที่ของฝายชะลอน้ำ : คือการชะลอเพื่อฟื้นฟู หน้าที่หลักคือการเปลี่ยน "น้ำหลาก" เป็น "น้ำไหลช้า" เพื่อให้ความชื้นแผ่ซ่านออกด้านข้างซึมสู่รากไม้ ไม่เน้นกักเก็บน้ำลงชั้นบาดาล * ทำหน้าที่จนวาระสุดท้าย : ฝายที่ตื้นเขิน คือฝายที่ไม่สามารถชะลอน้ำได้อีกต่อไป ได้ทำหน้าที่ "ปกป้อง" หิน ดิน โคลน ถล่ม ที่อาจไปถึงบ้านเรือนคนปลายน้ำได้ * ความพอดีคือหัวใจ: ฝายที่ดีต้อง "ไม่กักเก็บน้ำถาวร" หากน้ำนิ่งจนนิ่งสนิท ต้องกระทุ้งให้ไหล เพื่อกระจายความชุ่มชื้น ช่วยสมดุลระบบนิเวศ * โครงข่ายความชื้น: เมื่อฝายเริ่มทำงาน ให้ช่วยกระจายน้ำด้วย "คูคลองก้างปลา" และเสริมความแข็งแรงให้ตลิ่งด้วยพืชรากยึด เช่น ไคร้น้ำ หรือไทร เพื่อป้องกันลำห้วยพังทลาย * ฝายจะยั่งยืนถ้าเราใส่ใจ: ฝายจะอยู่กับเราได้นานไม่ใช่เพราะโครงสร้างที่แข็งแรงที่สุด แต่เพราะการที่เรา "หมั่นเติม แก้ ซ่อม" และหมั่นเรียนรู้ธรรมชาติของน้ำและฝายอย่างเข้าใจ * เอามื้อทำฝาย : การทำฝายด้วยกันดีกว่าทำคนเดียว  เพราะจะได้พูดคุย ได้มาพบปะ ได้รู้จัก ได้แบ่งปันข้าวปลาอาหารซึ่งกันและกัน มีความสุขมีความประทับใจ ขอกราบขอบพระคุณ อ.คณิต ธนูธรรมเจริญ นักจัดการงานในพระองค์ อดีตปฏิบัติงานที่ศูนย์การศึกษาและพัฒนาห้วยฮ่องใคร้อันเนื่องมาจากพระราชดำริ จังหวัดเชียงใหม่  เพราะความเข้าใจแบบท่องแท้อาจจะไม่เกิดขึ้นได้ หากไม่มีคำสอนของครูบาที่มีประสบการณ์มายาวนาน  กลั่นกรองออกมาเป็นความรู้ต้นฉบับที่เข้าใจได้ง่ายแต่ลึกซึ้ง อย่างมีนัยสำคัญที่เปลี่ยนความคิดเดิมๆเกี่ยวกับ”ฝาย”ของหลายๆคนไปจากเดิมขอบคุณ แม่ทัพกุล (หรือ กุลแมว9ชีวิต) ที่เป็นแรงผลักดันทุกสิ่งและทำให้เกิดขึ้น ขอบคุณ ทีมพ่อหลวงบัว พี่ริน พี่ชาติ พี่พร แห่งบ้านป่าสักงาม อำเภอดอยสะเก็ด จังหวัดเชียงใหม่ ขอบคุณ ทีมงานอารยธาม Arayatime ผู้อยู่เบื้องหลัง คอยสนับสนุน อุปกรณ์, ข้าวปลาอาหาร, องค์ความรู้, จัดกิจกรรม