ความรักนำทาง - ทุกอย่างสร้างได้ ถ้าเราร่วมมือกัน

“สวนแห่งนี้จะเป็นศูนย์เก็บเมล็ดพันธุ์ของชุมชน เป็นแหล่งอาหาร เป็นที่เล่น ที่ออกกำลังกายของเด็กๆ และถ้ามีเหลือก็แบ่งปันกัน เหลือจากแบ่งเราก็จะช่วยกันแปรรูป” ครูสิน หนึ่งในทีมแกนนำชุมชนบอกเล่าเป้าหมายในการทำสวนพึ่งตนพันธุ์ป่าเก่อญอให้ผู้มาเยือนได้รับฟัง ในกิจกรรมอารยทริปพะกอยวา บ้านพะกอยวา (ห้วยกระทิง) ต.พระธาตุ อ.แม่ระมาด จ.ตาก (20-22 ก.พ. 2569)

ซึ่งในเช้าวันที่สอง (21 ก.พ. 2569) คณะอารยทริปช่วยกันลงแรงเอามื้อสามัคคีในการทำพื้นที่ ทั้งการจัดการน้ำ การปลูกต้นไม้ และผลิตชุดป้ายต่างๆ ของสวน โดยมีชาวบ้านในชุมชนมาร่วมในการเอามื้อครั้งนี้ด้วย 

“เอามื้อสามัคคี” กิจกรรมรวมใจ รวมคน ไม่ใช่เพียงการลงแรงเพื่อการเพาะปลูกเท่านั้น แต่คือการหลอมรวมคนให้เป็นหนึ่งเดียวกัน เป็นกระบวนการสร้างการรับรู้ใหักับชุมชนได้หันกลับมาสนใจความมั่นคงที่แท้จริง ทั้งด้านทรัพยากร ดิน น้ำ ป่า ที่ทำให้มีอาหาร มีน้ำใช้ในการเกษตร มียาสมุนไพร และด้านภูมิปัญญา ที่สามารถทำให้พึ่งพาตนเองได้

ทักษะที่จำเป็นในโลกยุคใหม่นอกเหนือจากเทคโนโลยีแล้ว ก็คือทักษะการคิดวิเคราะห์เป็น และใช้ข้อมูลรอบตัวให้เกิดประโยชน์สูงสุด โดยในกระบวนการสร้างสวนพึ่งตนพันธุ์ป่าเก่อญอนี้ ได้เปิดพื้นที่ให้คนทุกช่วงวัยเข้ามาเรียนรู้ และช่วงวัยที่เป็นกำลังสำคัญอีกหนึ่งช่วงวัยคือวัยเยาวชน 

เราจึงเริ่มกิจกรรมของเยาวชนเกี่ยวกับการสืบค้นข้อมูลในชุมชนก่อน ซึ่งจากการสำรวจชุมชนโดยทีมเยาวชนจากโรงเรียนรุ่งอรุณ กรุงเทพฯ ก่อนหน้านี้ จึงมาสู่การส่งต่อข้อมูลให้เยาวชนบ้านพะกอยวา และมีทีมครูรุ่งอรุณเป็นคนประสานส่งต่อ ทั้งชวนวิเคราะห์ฐานทุนเดิมของตนเอง เติมข้อมูลใหม่ในพื้นที่ จากนั้นนำข้อมูลที่ได้มาสู่การนำเสนอให้เป็นรูปธรรมต่อชุมชน โดยการทำแผนที่บ้านพะกอยวา

“บางบ้านผมก็ไม่เคยรู้มาก่อนว่ามีแบบนี้ด้วย ผมก็อยู่ที่นี่มาตั้งแต่เด็กก็เพิ่งมารู้วันนี้” แกนนำเยาวชนพูดถึงบ้านครูสมุนไพร

“เคยเห็นเตหน่าแต่ในหนังสือ เคยได้ยินเด็กๆ ที่นี่คุยกันถึงเครื่องดนตรีนี้ เพิ่งเคยเห็นเตหน่าครั้งแรก” ทีมผู้มาเยือน

เพราะทุกการลงมือทำต้องมีเป้าหมาย วันสุดท้าย (22 ก.พ. 2569) ทุกทีม ทุกช่วงวัยจึงได้แบ่งกลุ่มเพื่อช่วยชุมชนวางแผนงานการทำงาน จนได้เป็นหมุดหมายของการพัฒนาพื้นที่แบบต่อเนื่องในอีก 3 ปีข้างหน้า

เสียงสะท้อนจากชุมชน

“ตั้งแต่ที่หมู่บ้านไม่มีถนน จนมาถึงตอนนี้ หมู่บ้านของเราก็รอดมาได้ด้วยเรื่องเหล่านี้ องค์ความรู้มีอยู่หลายอย่างแต่กำลังจะหายไป ต้องร่วมมือกันรักษาไว้”

“ถ้าให้เลือก 1 อย่างใน 3 สิ่งนี้ ความร่ำรวย อำนาจ ความรัก จะเลือกอะไร…ขอเลือกความรักก่อน วันนี้ไม่ว่าจะเป็นไทย ปกาเกอะญอ ก็เป็นพี่น้องกัน ถ้าเรามีความรัก ความสามัคคี ต่อไปในอนาคตไม่ว่าจะเป็นเงินทอง หรืออำนาจก็จะเข้ามา ถ้าเรามีความรักให้แก่กันทุกสิ่งก็จะเข้ามา”

“ขอบคุณทุกๆ คนมากที่มาร่วมกัน ทั้งชุมชน ชาวบ้าน ครู เยาวชน และเด็กๆ ที่เข้าวิ่งเล่น มาที่นี่หลายครั้งได้กินอิ่ม นอนอิ่มเสมอ ได้เห็นแกนนำที่เมื่อก่อนไม่ค่อยพูดแต่วันนี้ลุกขึ้นมาเป็นแกนนำลงมือทำ ก็ดีใจ ก็อยากจะให้พื้นที่นี้ได้เป็นแหล่งอาหาร ได้ทำตามฝันที่ตั้งไว้ แล้วเราก็จะมาเยี่ยมเยือนกันอีกแน่นอน ขอบคุณมากๆ ค่ะ” คุณโรจนี ลีลากุล กล่าวขอบคุณและปิดกิจกรรม

พะกอยวาชุมชนเล็กๆ ที่กำลังออกเดินทีละก้าว ไปพร้อมกับครอบครัว ชุมชน และเพื่อน เพื่อสร้างชุมชนอารยะด้วยกัน